Monument vol verhalen
Midden in het hart van Rotterdam staat de Laurenskerk: het oudste gebouw van de stad en een stille getuige van meer dan zes eeuwen geschiedenis.
Wie door haar imposante deuren stapt, betreedt niet alleen een kerk, maar ook een plek waar de verhalen van generaties Rotterdammers samenkomen. Van middeleeuwse handelaren en hervormers tot de verwoesting van het bombardement en de kracht van de wederopbouw – de Laurenskerk heeft het allemaal gezien.
De permanente tentoonstelling Monument vol Verhalen brengt deze rijke geschiedenis tot leven. In de kapellen van de kerk ontvouwt zich een bijzondere reis langs thema’s die raken aan geloof, hoop, verlies, veerkracht en verbondenheid. Beelden, installaties, geluiden en persoonlijke verhalen laten de muren opnieuw spreken. Niet alleen over het verleden van de kerk, maar ook over de ontwikkeling van Rotterdam en de mensen die de stad hebben gevormd.
Wat deze tentoonstelling uniek maakt, is dat zij verder kijkt dan stenen en jaartallen. De Laurenskerk wordt gepresenteerd als een levend monument, waarin eeuwenoude geschiedenis en actuele thema’s elkaar ontmoeten. De verhalen nodigen uit tot verwondering, reflectie en gesprek. Ze laten zien hoe een gebouw niet alleen een plek kan zijn, maar ook een geheugen van een stad.
Laurens in het midden
Eeuwenlang bepaalde de Laurenskerk de skyline van Rotterdam en vormde zij het hart van de stad. Na het bombardement van 14 mei 1940 verschoof het stadscentrum tijdens de wederopbouw naar het westen en veranderde het stadsbeeld ingrijpend.
Tegenwoordig deelt de Laurenskerk haar prominente plek met iconen als de Euromast en de Erasmusbrug. Toch blijft zij bijzonder: als een van de weinige overgebleven monumenten van het oude Rotterdam is de kerk een tastbare herinnering aan het verleden. De stad veranderde, groeide en vernieuwde, maar de Laurenskerk bleef altijd op haar vertrouwde plek staan.
Kapel van de Heiligen
De Laurenskerk is vernoemd naar Laurentius, de patroonheilige van Rotterdam. De heiligen die in deze kapel zijn afgebeeld, werden in de middeleeuwen in de kerk vereerd. Sommigen waren beschermheiligen van gilden, anderen werden aangeroepen bij ziekte of tegenspoed.
Heiligen worden gezien als bemiddelaars tussen mensen en God en zijn herkenbaar aan hun vaste attributen. De beelden in deze kapel dateren van rond 1900. Zij herinneren aan de rijke heiligencultuur die eeuwenlang een belangrijke plaats innam in de Laurenskerk.
Kapel van de Hervorming
In de zestiende eeuw verspreiden nieuwe ideeën over het christelijk geloof zich snel door Europa. Deze Hervorming, of Reformatie, wordt mede mogelijk gemaakt door de uitvinding van de drukpers. De protestantse beweging keert zich tegen de rijkdom en het machtsmisbruik binnen de rooms-katholieke kerk.
Ook in Nederland wordt het protestantisme de officiële godsdienst. De overgang van de Laurenskerk naar de calvinisten verloopt in 1572 opvallend rustig. Veel katholieke elementen verdwijnen: het hoogaltaar wordt afgebroken, schilderingen worden overgekalkt en kostbare kerkelijke voorwerpen verkocht.
Kapel van de Librije
De uitvinding van de boekdrukkunst rond 1450 maakte het mogelijk om kennis snel en op grote schaal te verspreiden. Net als het internet eeuwen later veranderde de drukpers de manier waarop mensen informatie deelden en nieuwe ideeën ontwikkelden.
In de zeventiende eeuw groeide Rotterdam uit tot een belangrijk centrum van boekdrukkunst en vrije gedachtewisseling. De eerste bibliotheek van de stad bevond zich in de Laurenskerk. Voor deze tentoonstelling stelde Bibliotheek Rotterdam een Nieuwe Librije samen, met boeken gekozen door Rotterdammers van nu. Net als vroeger liggen de boeken aan de ketting.
Bij het bombardement blijven de orgels niet gespaard. Toen in 1952 besloten werd tot herbouw van de kerk, is per kerkdeel een nieuw orgel gerealiseerd. Eerst werd het transeptorgel voltooid, vervolgens het koororgel en in 1973 het grote hoofdorgel. Dit hoofdorgel is het grootste orgel van Nederland en één van de grootste volledig mechanische orgels ter wereld. Het heeft 85 stemmen en 7600 pijpen. De grootste pijpen zijn 11 meter lang. Het orgel is zo groot dat de organist een eigen kamertje met piano en een toilet in het orgel heeft. Het orgel is gebouwd door de firma Marcussen & Son uit Denemarken. Het is feestelijk in gebruik genomen op 8 december 1973 in aanwezigheid van prins Claus.
Het orgel is van 2024 t/m 2027 in restauratie.
1973
Eind jaren zeventig ontstaat er behoefte aan facilitaire ruimtes. Architect Wim Quist krijgt de opdracht voor een uitbreiding. Hij ontwerpt vijf met zwart natuursteen beklede kubussen. Plaats en schaal van de vrijwel geheel gesloten kubussen sluiten aan op de zijgevel van de kerk waarmee ze door glazen tussenstukken verbonden zijn. Ook de kubussen onderling zijn door glazen tussenleden verbonden zodat de kerkramen zichtbaar blijven. De aanbouw is gereed in 1981 en worden, net als de kerk zelf, ook aangewezen als Rijksmonument. Vanwege de moderne minimalistische uitstraling zijn ze door sommigen gehaat maar door velen geliefd omdat zij niet concurreren met het kerkgebouw zelf.
1981
De Stichting Laurenskerk wordt opgericht in 1989 en de kerk krijgt een multifunctionele functie. Naast kerkdiensten vinden er evenementen en culturele programmering plaats. Met de opbrengst hiervan wordt het onderhoud en de openstelling van het monument gefinancierd. De Laurenskerk blijft tot de dag van vandaag, als oudste gebouw van centrum Rotterdam, een belangrijke locatie voor culturele evenementen, concerten, herdenkingen en religieuze diensten. Het gebouw is een symbool van de veerkracht en geschiedenis van Rotterdam.
Heden
In 1461 verleent het hoogheemraadschap van Schieland toestemming voor het dempen van de Slikvaart, waarna de kerk en toren op elkaar aangesloten worden. Rond augustus 1465 wordt een deel van de kerk, het schip, al ingewijd en in gebruik genomen. In 1550 is de bouw zover gevorderd dat ter hoogte van de overgang tussen tweede en derde geleding twee luidklokken opgehangen kunnen worden. Eén daarvan is een oude klok, namelijk de Laurenciusklok, gegoten in 1461. Deze is 1.70 meter in omvang en weegt bijna 3000 kilo. In 1525 is de bouw van de Laurenskerk gereed.
1525
