Monument vol verhalen
Midden in het hart van Rotterdam staat de Laurenskerk: het oudste gebouw van de stad en een stille getuige van meer dan zes eeuwen geschiedenis.
Wie door haar imposante deuren stapt, betreedt niet alleen een kerk, maar ook een plek waar de verhalen van generaties Rotterdammers samenkomen. Van middeleeuwse handelaren en hervormers tot de verwoesting van het bombardement en de kracht van de wederopbouw – de Laurenskerk heeft het allemaal gezien.
De permanente tentoonstelling Monument vol Verhalen brengt deze rijke geschiedenis tot leven. In de kapellen van de kerk ontvouwt zich een bijzondere reis langs thema’s die raken aan geloof, hoop, verlies, veerkracht en verbondenheid. Beelden, installaties, geluiden en persoonlijke verhalen laten de muren opnieuw spreken. Niet alleen over het verleden van de kerk, maar ook over de ontwikkeling van Rotterdam en de mensen die de stad hebben gevormd.
Wat deze tentoonstelling uniek maakt, is dat zij verder kijkt dan stenen en jaartallen. De Laurenskerk wordt gepresenteerd als een levend monument, waarin eeuwenoude geschiedenis en actuele thema’s elkaar ontmoeten. De verhalen nodigen uit tot verwondering, reflectie en gesprek. Ze laten zien hoe een gebouw niet alleen een plek kan zijn, maar ook een geheugen van een stad.
Laurens in het midden
Eeuwenlang bepaalde de Laurenskerk de skyline van Rotterdam en vormde zij het hart van de stad. Na het bombardement van 14 mei 1940 verschoof het stadscentrum tijdens de wederopbouw naar het westen en veranderde het stadsbeeld ingrijpend.
Tegenwoordig deelt de Laurenskerk haar prominente plek met iconen als de Euromast en de Erasmusbrug. Toch blijft zij bijzonder: als een van de weinige overgebleven monumenten van het oude Rotterdam is de kerk een tastbare herinnering aan het verleden. De stad veranderde, groeide en vernieuwde, maar de Laurenskerk bleef altijd op haar vertrouwde plek staan.
Kapel van de Heiligen
De Laurenskerk is vernoemd naar Laurentius, de patroonheilige van Rotterdam. De heiligen die in deze kapel zijn afgebeeld, werden in de middeleeuwen in de kerk vereerd. Sommigen waren beschermheiligen van gilden, anderen werden aangeroepen bij ziekte of tegenspoed.
Heiligen worden gezien als bemiddelaars tussen mensen en God en zijn herkenbaar aan hun vaste attributen. De beelden in deze kapel dateren van rond 1900. Zij herinneren aan de rijke heiligencultuur die eeuwenlang een belangrijke plaats innam in de Laurenskerk.
Kapel van de Hervorming
In de zestiende eeuw verspreiden nieuwe ideeën over het christelijk geloof zich snel door Europa. Deze Hervorming, of Reformatie, wordt mede mogelijk gemaakt door de uitvinding van de drukpers. De protestantse beweging keert zich tegen de rijkdom en het machtsmisbruik binnen de rooms-katholieke kerk.
Ook in Nederland wordt het protestantisme de officiële godsdienst. De overgang van de Laurenskerk naar de calvinisten verloopt in 1572 opvallend rustig. Veel katholieke elementen verdwijnen: het hoogaltaar wordt afgebroken, schilderingen worden overgekalkt en kostbare kerkelijke voorwerpen verkocht.
Kapel van de Librije
De uitvinding van de boekdrukkunst rond 1450 maakte het mogelijk om kennis snel en op grote schaal te verspreiden. Net als het internet eeuwen later veranderde de drukpers de manier waarop mensen informatie deelden en nieuwe ideeën ontwikkelden.
In de zeventiende eeuw groeide Rotterdam uit tot een belangrijk centrum van boekdrukkunst en vrije gedachtewisseling. De eerste bibliotheek van de stad bevond zich in de Laurenskerk. Voor deze tentoonstelling stelde Bibliotheek Rotterdam een Nieuwe Librije samen, met boeken gekozen door Rotterdammers van nu. Net als vroeger liggen de boeken aan de ketting.
Kapel van het Bidden
In deze kerk is door de eeuwen heen gebeden. Mensen komen hier om in stilte of samen hun gebeden uit te spreken. Zo richten zij zich tot God, maar ook naar binnen, naar hun eigen hart en ziel.
In deze kapel steken mensen een kaarsje aan en spreken zij een gebed uit. Voor iemand die ze liefhebben, voor een zieke of voor iemand die ze missen. Soms uit dankbaarheid, verdriet of hoop, en soms wanneer woorden ontbreken.
Bidden en een kaarsje aansteken bieden een moment van rust en bezinning. Het is een manier om stil te staan bij wat ons bezighoudt en om mensen, levenden en overledenen, in gedachten dichtbij te voelen. Voor velen is het ook een manier om hun zorgen en wensen aan God toe te vertrouwen.
Het kleine vlammetje brengt licht in het donker en staat symbool voor liefde, troost en hoop.
Vieringen
De Laurenskerk is eeuwenlang de plek geweest waar mensen bij elkaar komen om te vieren en te herdenken, alleen,
maar ook samen. Vieringen zijn belangrijk in ieder mensenleven, ongeacht geloof, cultuur of achtergrond. Wat mensen vieren
en hoe ze dat doen, vertelt veel over wat men belangrijk vindt.
Feesten benadrukken vaker de overeenkomsten dan de verschillen tussen mensen en brengen mensen bij elkaar. In elk van de dertien kastjes is een feest verbeeld dat vandaag de dag in Rotterdam gevierd wordt. De data van de meeste feestdagen worden berekend aan de hand van de maan.
Omdat de meeste religies een andere kalender volgen dan de westerse christelijke kalender, kunnen feesten ieder jaar op een andere dag vallen.
Kapel van Vrede en Verzoening
In de Kapel van Vrede en Verzoening wordt het bombardement op Rotterdam herdacht. Iedere vrijdag om 13.00 uur wordt hier, net als in meer dan 160 kerken over de hele wereld, het gebed voor Vrede en Verzoening gebeden.
Het gebrandschilderd herdenkingsraam heeft de titel ‘Vrede en Verzoening’ en beeldt de bombardementen op Rotterdam, Coventry en Dresden uit en de later volgende vrede. De kerken van deze drie steden zijn belangrijke symbolen geworden voor de oorlog en de periode erna. Het besluit voor de restauratie van de Laurenskerk wordt niet lang na de oorlog genomen. Naast de ruïne van de oude Saint Michaels Cathedral in Coventry wordt na de oorlog een nieuwe kathedraal gebouwd. De resten van de Frauenkirche in Dresden blijven staan als permanente herinnering, tot in 1994 de kerk geheel wordt gerestaureerd.
Kapel van de Barmhartigheid
Rotterdam kent veel armoede: veel mensen hebben moeite het hoofd boven water te houden. In Rotterdam zijn allerlei
instanties, zowel religieus als niet-religieus, die zich inzetten om deze mensen te helpen met voedsel, onderdak en zorg. De fotoserie van Thijs Wolzak – geïnspireerd door de zeven panelen van de Werken van Barmhartigheid van de Meester van Alkmaar uit 1504 – portretteert zeven moderne Werken.
De werken zijn gebaseerd op het evangelie van Mattheüs (25:35-36, 40) en gaan over het helpen van mensen in nood.
Kapel van de Leven en Dood
In de Laurenskerk is gedoopt, getrouwd en begraven. Er is gehuild, gelachen en gebeden, eeuwenlang is men hier bij elkaar gekomen om te vieren en te herdenken. Nog steeds worden er kinderen gedoopt, getrouwd en begrafenisplechtigheden gehouden. Dit maakt de Laurenskerk het emotionele epicentrum van Rotterdam. Leven en dood horen bij het geloof. Rituelen rond geboorte en overlijden horen tot het basisrepertoire van de liturgische handelingen.
De mens is sterfelijk en dat betekent dat iedere dag van zijn leven telt en belangrijk is. Maar tegelijk is de dood niet het einde.
Het ‘ik zal leven’ en ‘ik zal sterven’ dat om en om oplicht in de spiegels, verwijst naar die christelijke boodschap.
Kapel van de Zending
In de Kapel van de Zending brengt striptekenaar Paul Bodoni vierhonderd jaar zendingsgeschiedenis in beeld. Zending speelde een belangrijke rol bij de verspreiding van het christelijk geloof over de wereld.
Aanvankelijk was zending vooral verbonden met de handelsbelangen van de VOC. Predikanten verzorgden kerkdiensten voor de Nederlandse handelaren en mochten, als dat geen onrust veroorzaakte, ook de plaatselijke bevolking bekeren. Zendelingen reisden naar verre landen om het geloof te verspreiden, vaak onder moeilijke omstandigheden.
In de twintigste eeuw verschoof de aandacht steeds meer naar praktische hulp, zoals onderwijs, gezondheidszorg en landbouw.
Kapel van de Bouw van de Laurenskerk
De Laurenskerk is het oudste gebouw van centrum Rotterdam. Voor veel Rotterdammers is de Laurenskerk hèt symbool van het voor- en naoorlogse Rotterdam. De Laurens is een verwijzing naar een verdwenen verleden, de wederopbouw en een constante in een stad die zichzelf ieder decennium opnieuw uitvindt. Door de eeuwen heen heeft de kerk veel meegemaakt: verzakkingen, brand en vervolgens naar de jaren van de intensieve wederopbouw van de kerk tot en met de laatste torenrestauratie in 2010: aan de Laurens wordt altijd gebouwd!
