Fase 1: Opbouwen van de steiger

Een spannende mijlpaal is bereikt! De restauratie van ons iconische Marcussen hoofdorgel is begonnen — en dat gaat zichtbaar gepaard met flinke werkzaamheden. De steiger staat bij het orgel van waaruit de vakmensen van Hermann Eule Orgelbau aan de slag kunnen om de orgelpijpen uit te nemen.

Fase 2: Demontage van de orgelpijpen

Een gedenkwaardige mijlpaal binnen het restauratietraject: de pijpen van ons iconische Marcussen-hoofdorgel worden officieel uit het instrument verwijderd! Sinds eind juli zijn de vakmensen van Hermann Eule Orgelbau druk in de weer met de ontmanteling van deze majestueuze klankbron van 23 meter hoog en bijna 7.600 pijpen.

Sommige pijpen blijven in Rotterdam voor directe restauratie, terwijl andere veilig worden overgebracht naar de werkplaats in Bautzen (D). Zo krijgt elke pijp, groot of klein, de aandacht die het verdient.

Renovatie hoofdorgel

Ons hoofdorgel (1973) van de befaamde orgelmaker Marcussen is van superieure makelij en klank. Het geldt als het grootste van Nederland. Het heeft bijna 50 jaar dienst gedaan zonder noemenswaardig gebrek. In die periode heeft het instrument internationale faam verworven.

Maar het intensieve gebruik laat sporen na. Het instrument is vervuild, er zijn pijpen die een opknapbeurt nodig hebben. De opgedane ervaring vraagt ook om enkele wijzigingen van het ontwerp. Het orgel moet uit elkaar gehaald worden, schoongemaakt en waar nodig gerenoveerd.

Mobiele speeltafel

We willen het hoofdorgel ook elektrisch bespeelbaar maken, vanaf een mobiele speeltafel. De noodzakelijke aanpassingen daarvoor worden tijdens de renovatie aangebracht.

De authentieke mechanische bespeling, ‘boven op het orgel’, blijft natuurlijk intact. Het Marcussenorgel krijgt zo een nieuwe dimensie. Straks kun je het vanaf verschillende plekken in de kerk bespelen! Er ontstaan nieuwe mogelijkheden om met musici en ensembles op te treden.

Digitaal pijporgel in het koor

Wij bouwen een digitaal pijporgel, een zogenoemd ‘hyperorgel’. Het heeft klassieke orgelpijpen, maar de klankmogelijkheden van de synthesizer. Iedere pijp is digitaal te manipuleren. Het pijpwerk komt uit het aan ons geschonken Pelsorgel van de voormalige Heilige Familiekerk in Rotterdam. Spelers, componisten, andere musici en ensembles kunnen dit revolutionaire instrument gebruiken als een akoestische toverdoos.

We plaatsen het hyperorgel in het koor van de kerk, op de plek van het huidige kleine koororgel, dat naar de andere zijde verhuist.

Uitbreiding orgelprogrammering

De Laurenskerk heeft een uitstekende reputatie als orgelpodium. Met de digitale speeltafel en het hyperorgel maken we het orgel aantrekkelijker, ook voor de nieuwe generatie musici en makers.  Het is straks spannend om naar orgelspel te luisteren én te kijken. We gaan componisten en kunstenaars uitnodigen iets te bedenken met ons instrumentarium. We zullen onze programmering vernieuwen. Een speciale programmacommissie laat een nieuwe orgelwind waaien. We hopen met orgelmuziek van de toekomst meer en andere bezoekers in vervoering te brengen.

Wat kost het?

De noodzakelijke investering voor ‘Hyperorgel Rotterdam’ beloopt ruim € 3.110.000.- (2022). De Stichting Grote of Sint Laurenskerk, exploitant van de Laurenskerk, is opdrachtgever van ‘Hyperorgel Rotterdam’. De benodigde investering valt buiten de exploitatie van de Laurenskerk. De SGLK heeft al ruim de helft van het benodigde budget bij elkaar weten te brengen. Maar de steun van velen is nog nodig om het gehele plan mogelijk te maken.

Voorlopig tijdpad

2023-2024

offertes hoofdorgel en speeltafel
fundraising (acties) tweede fase
start- en persmoment
opdrachtverlening renovatie hoofdorgel en bouw 2e speeltafel

2025-2027

uitvoering restauratie hoofdorgel en plaatsing 2e speeltafel
voortzetting fundraising

2027

oplevering en ingebruikname

De Laurenskerk is, net als de Euromast, Erasmusbrug en de Markthal, een icoon van de stad Rotterdam. De kenmerkende toren markeert één van de weinige overblijfselen van de middeleeuwen. De Laurenskerk heeft als evenementenkerk en bezienswaardigheid een positie verworven.

De kerk bezit unieke orgels. Het imposante hoofdorgel en het Neobarokke transeptorgel zijn wereldberoemd. Er is een omvangrijke schare orgelfans. De Laurenskerk is ook een brandpunt van vocale muziek, onder meer uitgevoerd door de ‘huisensembles’ van Laurens Vocaal.

Rijke orgeltraditie

Het hoofdorgel van de Laurenskerk, dat bij het bombardement in 1940 verloren ging, had een uitstekende reputatie en was het grootste van Nederland. De kerk had een rijke traditie als concert locatie. Deze begon in de 19^e eeuw en kreeg met organist Hendrik de Vries een hoogtepunt. Rotterdam gold toen als één van de toplocaties van Europa. De Vries heeft menig orgelwerk uit die tijd van Reger, Guilmant en Widor een Nederlandse première bezorgd in Rotterdam. Vanzelfsprekend wilde men na de oorlog deze reputatie weer in ere herstellen.

Transeptorgel

Men ging na WO II zelfs een stap verder, er moest een instrument bij komen. In het zuidtransept heeft in vroeger tijden een orgel gehangen (te zien op schilderijen uit die tijd) en men wilde daar dus weer een instrument.

De Deense firma Marcussen heeft dat transeptorgel gebouwd en het resultaat is één van de fraaiste Neobarokke instrumenten van ons land. Voor de dispositie van het orgel klikt u hier.

De ‘Rooie Reus’

Marcussen kreeg in 1973 ook de opdracht voor het hoofdorgel. Het heeft 85 sprekende stemmen en is daarmee het grootste kerkorgel van Nederland. Gekscherend wordt het wel de ‘Rooie Reus’ genoemd, naar de imposante orgelkas in donkerrode tint.

De speelaard is, naar de opvatting van die tijd, geheel mechanisch. Dat maakt het niet eenvoudig om te registreren. Veel buitenlandse organisten van kathedrale orgels van dezelfde omvang zijn gewend om ‘elektrisch’ te spelen.

Qua klank is het hoofdorgel uniek. Het is zeldzaam veelzijdig en bezit een magistrale, nobele klank. Met dit instrument werd de Laurenskerk in één klap weer een concert locatie van de eerste orde. De dispositie vindt u hier.
Het orgel is van 2025 tot medio 2027 in renovatie.

Koororgel en positief

Het 3^e Marcussenorgel van de Laurenskerk staat in het koor. Het is gebouwd in een historische kas van de Oudkatholieke schuilkerk in Amsterdam. Er zijn 8 sprekende registers.

In de zijkapel van ‘Vrede en Verzoening’ staat een positief van de Utrechtse firma Van Vulpen. Het instrument is in 1963 gemaakt en stond oorspronkelijk elders in Rotterdam. Het heeft 5 stemmen.

Nieuwsbrief juli 2026

De orgelwederopbouw is begonnen! 
Het instrument in 2025 helemaal leeggehaald en voor een groot deel vervoerd naar de werkplaats van de orgelbouwer Eule in Duitsland. Maar na deze toch wat destructieve fase hebben we nu mooi nieuws voor u: de wederopbouw van ons befaamde Marcussenorgel is begonnen. Vanaf 6 juli namelijk zijn medewerkers van de orgelbouwer hard bezig om gerenoveerde pijpen en onderdelen terug te plaatsen in het grootste orgel van Nederland. Onze Laurenskerk is deels ‘verbouwd’ tot orgelatelier. Nu de renovatie in volle gang is, blijkt pas goed de omvang van het project. Er is een flinke orgelwerkplaats ingericht in de zuidwest kapel. Daarin is een heuse ‘wasstraat’ opgesteld, waarin pijpen worden gewassen.
Er staan verder tientallen kisten met onderdelen. Het orgel zelf is ingepakt in een reusachtige steiger, die bijna 24 meter hoog is. Er zijn platforms aangebracht, waarmee de orgelmakers alle hoeken en gaten van de immense orgelkas kunnen bereiken. Vuil en stof van de afgelopen 50 jaar wordt verwijderd, een minutieus geduldwerk.

In 2027 weer als herboren
Boven op beide pedaaltorens wordt, praktisch onzichtbaar vanuit de kerk, een nieuw, zogenaamd  ‘zwelwerk’ gebouwd. Dat bevat enkele in het huidige orgel ontbrekende registers. Het bestaande Bovenwerk krijgt verder de lang gewenste Hobo. De wijze van bespeling – de verbinding tussen toets en pijp – blijft authentiek, dus puur mechanisch. De registers, simpel gezegd: de knoppen voor de klankkleuren, worden echter elektrisch. Assistenten, die voorheen bij concerten links en rechts van de klavieren de bijna honderd ‘trekkers’ bedienden, zijn straks niet meer nodig. De organist kan zelf met een druk op een knop de klankkleuren programmeren.
Begin 2027 wordt een tweede, elektrische speeltafel geplaatst op de kerkvloer, van waar het hoofdorgel eveneens te bespelen is.
De renovatie zal de toch al rijke mogelijkheden van ons Marcussenorgel verder vergroten. Naar verwachting wordt het instrument in juni 2027 weer in gebruik genomen. Het zal herboren klinken. U gaat tijdig van ons horen welke datum het wordt! De renovatie is één van de grootste opdrachten in de lange traditie (sinds 1875) van de firma Hermann Eule.  De kosten bedragen ruim € 2.200.000.-. Mede dankzij uw steun heeft opdrachtgever Stichting Grote of Sint Laurenskerk
dat bedrag inmiddels voor het grootste deel verworven.

Nu nog een orgel van de toekomst
Het sluitstuk van de orgeloperatie wordt de plaatsing van een zogenaamd ‘Hyperorgel’ in het koor van de kerk. Dat is een digitaal aanstuurbaar pijporgel, dus eigenlijk een orgel van de toekomst. Dat zal ook op de nieuwe speeltafel worden aangesloten. Inmiddels is de fundraising voor dit futuristische instrument van start gegaan. Het mooie is, dat we in Zweden een groot aantal gebruikte orgelpijpen van de firma Marcussen, de bouwer van ons hoofdorgel, hebben kunnen kopen. Die gaan we in het hyperorgel gebruiken. Zo drukken we niet alleen de kosten, maar versterken we het imago van de Laurenskerk als orgeldomein van grotendeels Marcussen-makelij, een toppunt van Europese orgelbouw.
Het hyperorgel gaat € 565.000.- kosten. U kunt daarvoor weer orgelpijpen adopteren. Maar ‘gewoon’ doneren mag ook natuurlijk!

Andries Ponsteen voor een van de grootse orgelpijpen

Nieuwe orgelwind
We laten met het hyperorgel, dus met het orgel van de toekomst, een nieuwe orgelwind waaien. We gaan er nieuwe, grensverleggende orgelprogramma’s mee maken. Want met het hyperorgel ontstaat ruimte voor:

• nieuwe composities en hybride muziekvormen;
• improvisatie en integratie van elektronische muziek;
• interdisciplinair werken met o.a. dans, beeldende kunst, circus en digitale media.

Componisten en andere kunstenaars worden uitgenodigd om nieuwe vormen te ontwikkelen met het hyperorgel. Zo ontstaat een eigentijds orgelpodium, dat zich blijft ontwikkelen. Met deze orgelprogrammering van de toekomst streven wij naar een verdubbeling van het huidige publieksbereik in de jaren 2027 en 2028, als het volledige project is gerealiseerd. Met andere woorden, een groei naar 20.000 bezoekers.

Wat vinden zij ervan?

Dirk Eule van de gelijknamige orgelbouwer vindt het een eer om de renovatie uit te voeren. ‘Dit is wel één van onze meest prestigieuze opdrachten’. Eule heeft ervaring met bouw en renovatie van (zeer) grote orgels. Zo bouwde de firma het veelgeprezen nieuwe orgel in de Konstantin Basilika in Trier. Zij renoveerde ook het orgel in de Nicolaikirche in Leipzig, één van de kerken van Bach. Maar de omvang van het orgel van de Laurenskerk is voor iedere orgelbouwer een ambachtelijke en artistieke uitdaging. Organist Hayo Boerema kan bijna niet wachten tot de ingebruikname. ‘Het is overweldigend om te zien, hoe grondig we ons orgel nu restaureren en op enkele punten nog verbeteren! Ik ben ook ontzettend blij met de artistieke aanvullingen, die nieuwe registers’.

Directeur Elles van Vegchel van de Stichting Grote of Sint Laurenskerk (SGLK) is met haar personeel praktisch elke dag bezig met de renovatie. Bij een karwei als dit duiken er telkens kleine en soms ook grotere problemen op, die zij met verve oplost. ‘Het heeft veel tijd gekost om de complete steiger met alle betrokkenen te ontwerpen en af te stemmen. Maar dat is gelukt. En kijk eens wat er nu staat!’. Tenslotte Andries Ponsteen, voorzitter van het project en secretaris van opdrachtgever SGLK: ‘Als je in de kerk al die mensen zo geconcentreerd bezig ziet met ons orgel, denk je: wat fantastisch! Daar hebben we het de afgelopen jaren met elkaar allemaal voor gedaan!’.

Nieuwsbrief april 2026

Nieuwsbrief december 2025

Nieuwbrief 25 juni 2025

Nieuws juni bezoek orgel 2025

Nieuwsbrief 20 mei 2025

Nieuws mei Benefietopbrengst 2025

Nieuwsbrief oktober 2024

Nieuws Benefietconcert mei 2024

Nieuwsbrief februari 2024

Wie zijn dat?
Opdrachtgever
‘Hyperorgel Rotterdam’ is een project van de Stichting Grote of Sint Laurenskerk (SGLK), die ook de noodzakelijke financiële middelen werft.

Projectteam
‘Hyperorgel Rotterdam’ wordt aangestuurd door een projectteam van:
– Hayo Boerema, titulair organist
– Andries Ponsteen, secretaris SGLK en voorzitter projectteam
– Elles van Vegchel, directeur Laurenskerk
– Frank Migchielsen, extern adviseur
– Gerard Legierse, extern adviseur
– Ingrid van Meggelen, projectmedewerker

Partners
Een Klankbordgroep, waarin een aantal betrokken partners van ‘Hyperorgel Rotterdam’ zitting heeft:
– Cor van den Hoek (Hervormde Gemeente)
– Wiecher Mandemaker (Laurens Vocaal)
– Hayo Boerema (organist)
– Andries Ponsteen (bestuur SGLK, voorzitter)
– Frank Migchielsen (adviseur)
– Arjen Heere, Remko Dijkman (Stichting Grote Kerk)
– Aart Bergwerff, Hans Fidom, Natascha Reich (orgeladviseurs)
– Elles van Vegchel (directeur SGLK)
– Ingrid van Meggelen (SGLK, secretariaat)

Orgeladviseurs
De orgeladviseurs zijn: Hans Fidom, Aart Bergwerff en Natascha Reich.

Ambassadeurs
Onderstaande personen staan achter ‘Hyperorgel Rotterdam’ en maken deel uit van het Comité van Aanbeveling:
– Frans Weisglas, oud-voorzitter 2e Kamer
– Wilma Franchimon, Codarts
– Yannick Hiwat, jazzviolist
– Richard Jongste, Maasmond B.V.
– Frans Lavooij, Nedspice
– Claron McFadden, sopraan
– James McMillan, componist
– Pieter van Oord, Van Oord N.V.
– Arnoud Rodenburg, (oud)burgemeester Midden-Delfland
– Eric Vloeimans, jazztrompettist
– Sander Zwiep, Omroep Max